Czym jest coaching ?
Coaching to proces – żywy i dynamiczny, to skuteczne narzÄ™dzie rowojowe. Wymaga od coachowanego podjÄ™cia wyzwania i odwagi, aby wejść w „nieznane”. To proces, który polega na przekraczaniu wÅ‚asnych granic i pokonywaniu wÅ‚asnych ograniczeÅ„. To czas na poznanie siebie.
Jest wiele definicji coachingu, każda mówi o potencjale czÅ‚owieka, procesie i o zmianie. Poniżej przytaczamy* te, z którymi najbardziej siÄ™ utożsamiamy :
- Coaching to zwiÄ…zek pomiÄ™dzy trenerem i klientem, oparty na wspóÅ‚pracy, która prowadzi do speÅ‚nienia oczekiwaÅ„ klienta. Cele okreÅ›la klient, który przy wsparciu trenera podejmuje Å›ciÅ›le okreÅ›lone dziaÅ‚ania, prowadzÄ…ce do pożądanych zmian w życiu. Celem coachingu jest satysfakcjonujÄ…ce i harmonijne życie.
- Strategia stosowana po to, by klient w peÅ‚ni wykorzystaÅ‚ swój potencjaÅ‚ i osiÄ…gnÄ…Å‚ zamierzone cele. Na poczÄ…tku coach pomaga klientowi sprecyzować owe cele. NastÄ™pnie wspiera go w ich realizacji poprzez zaplanowanie strategii dziaÅ‚ania. Coach dba o to, by klient nie zboczyÅ‚ z ustalonej Å›cieżki. Coaching pomaga zachować równowagÄ™ pomiÄ™dzy pracÄ…, życiem rodzinnym i towarzyskim a czasem wolnym i rozwojem duchowym.
- Coaching tworzy przestrzeÅ„ bezwarunkowej akceptacji, gdzie uczenie siÄ™, rozwój i zmiana zachodzÄ… w sposób naturalny, gdy uczestnicy :
a) uzyskują jasność sytuacji;
b) utożsamiają się z podstawowymi wartościami;
c) podejmujÄ… skuteczne dziaÅ‚ania w osiÄ…ganiu istotnych celów. (*David Clutterbuck, Coaching ZespoÅ‚owy, Dom Wydawniczy Rebis, PoznaÅ„ 200, str17-18.)
Klient w coachingu
W ujÄ™ciu holistycznym, każdy uczestnik programu coachingowego traktowany jest jako odrÄ™bna jednostka – istota obdarzona zdolnoÅ›ciami i potencjaÅ‚em. Na zachowania danej osoby wpÅ‚yw ma wiÄ™cej czynników niż tylko jej wiedza i umiejÄ™tnoÅ›ci. Istotne sÄ… również takie czynniki, jak: Å›rodowisko, przekonania, nawyki w myÅ›leniu i dziaÅ‚aniu, emocje, wartoÅ›ci, tożsamość, misja. WażnÄ…, nieodłącznÄ… częściÄ… procesu coachingu jest rozwój duchowy czÅ‚owieka. Szybkość zmiany wynika z "punktu przyÅ‚ożenia dźwigni", czyli od znalezienia i dokonania zmiany w tym obszarze, który wywoÅ‚a "reakcjÄ™ Å‚aÅ„cuchowÄ…" w pożądanym kierunku. Zastosowanie "zasady dźwigni" pomaga osiÄ…gać możliwie najwiÄ™ksze rezultaty przy wÅ‚ożeniu możliwie najmniejszego wysiÅ‚ku oraz w najkrótszym możliwym czasie. W coachingu holistycznym najważniejszy jest Kilent. Traktuje siÄ™ go jako caÅ‚ość. Ponieważ wszystkie elementy zwiÄ…zane z jego funkcjonowaniem wpÅ‚ywajÄ… na siebie nawzajem, tworzÄ…c system. Każda sfera życia, wpÅ‚ywa na siebie i tworzy caÅ‚ość: wszelkie idee, maski, role, konteksty majÄ… ten sam mianownik – jest nim czÅ‚owiek. Zmiana dokonana w „prezesie”, jest jednoczeÅ›nie zmianÄ… dokonanÄ… w mężu, ojcu, bracie, przyjacielu…po prostu w czÅ‚owieku.
Coaching jest skoncentrowany na tym, co ważne dla Klienta – w tym procesie coach „zmierza” za klientem a nie odwrotnie. To klient stwarza swój proces – decyduje o celach, tematach i jego dynamice.
Coaching pomaga w osiÄ…ganiu celów – jest cel jest coaching. Coaching daje wglÄ…d i impuls do dziaÅ‚ania. W trakcie procesu coach skupia siÄ™ na przyszÅ‚oÅ›ci i „odpaleniu do dziaÅ‚ania”. Problem jest wyÅ‚acznie diagnozÄ… stanu obecnego i punktem wyjÅ›cia do dalszej pracy.
Coaching wspiera i inspiruje – coach jest tylko „wyzwalaczem” potencjaÅ‚u drzemiÄ…cego w Kliencie.
Coaching opiera siÄ™ na realcji, ponieważ pomiÄ™dzy Klientem i coachem musi być tzw. „chemia”, która przejawia siÄ™ we wzajemnym szacunku, zaufaniu, akceptacji, wrażliwoÅ›ci, uczciwoÅ›ci oraz szczeroÅ›ci. Coaching jest „pracÄ… z otwartym sercem i na otwartym sercu”.
Coaching opiera siÄ™ na zasobach i możliwoÅ›ciach Klienta – które czÄ™sto sÄ… ukryte. W trakcie coachingu Klient je odkrywa i planuje, w jaki sposób i kiedy je wykorzystać.
W coachingu to Klient odpowiada za wynik – bo to Klient podejmuje decyzje: co? ile? i kiedy? Zasada jest prosta: „Żądasz zmiany? – Zacznij od siebie.” Coach nie może dokonać zmiany za Klienta. RolÄ… coacha jest dbanie o proces oraz stosowane narzÄ™dzia i za to bierze peÅ‚nÄ… odpowiedzialność.
Coaching buduje Å›wiadomość. Pozwala odkrywać, wydobywać to co byÅ‚o ukryte w podÅ›wiadomoÅ›ci i to co intuicyjnie byÅ‚o nam bliskie. Coach zadajÄ…c pytania pobudza myÅ›lenie, uruchamia proces poszerzenia Å›wiadomoÅ›ci, dzieki czemu zachodzi zmiana i możemy dokonywać Å›wiadomych wyborów.
Coaching to pomoc w dokonywaniu zmian, ale w taki sposób w jaki oczekuje tego klient i dokÅ‚adnie w takim kierunku w jakim on podążą. Kiedy pojawia siÄ™ Å›wiadomość dochodzi do zmiany. Klient odnajduje skuteczny sposób dojÅ›cia do celu.
Coaching wyzwala wewnetrznÄ… motywacjÄ™ do dziaÅ‚ania. ZyskujÄ…c Å›wiadomość zmieniamy przekonania, odnajdujemy prawdziwe wartoÅ›ci, budzi sie naturalna chęć dziaÅ‚ania – wówczas automatycznie niknÄ… przeszkody.
Jaka rolę w procesie pełni coach?
GÅ‚ównym zadaniem coacha jest życzliwa i uważna obecność, towarzyszenie w procesie. Coach to przede wszyttkim lustro dla klienta – wiernie odbija jego obraz. Coach zadaje pytania, dziÄ™ki którym Klient sam okreÅ›la najlepsze dla siebie rozwiÄ…zania. Zadawane pytania majÄ… inspirować, prowokować, oraz naÅ›wietlać nowe perspektywy. Odpowiedzi udzielane w procesie coachingu dajÄ… Klientowi nowe informacje, inne doÅ›wiadczanie siebie, różne niż dotychczas, odmienne sposoby widzenia sytuacji. CaÅ‚a sztuka polega na tym, aby zadać Klientowi takie pytanie, jakiego jeszcze sobie nie zadaÅ‚.
W praktyce coach ma na celu takie dziaÅ‚anie, które sprawi, że Klient uwierzy w swoje możliwoÅ›ci, rozszerzy swojÄ… Å›wiadomość, zyska wiÄ™kszÄ… samoÅ›waidomość, poczuje swojÄ… moc i mÄ…drość, zwiÄ™kszy wewnÄ™trznÄ… motywacjÄ™ do dziaÅ‚ania. W efekcie coaching prowadzi do odkrywania rozwiÄ…zaÅ„, precyzowania sposobu osiÄ…gania tego, co jest nam potrzebne, zmiany tego, co nam przeszkadza na nowe, budujÄ…ce, satysfakcjonujÄ…ce funkcjonowanie.
Jednym zdaniem chodzi o to, aby Klient wziÄ…Å‚ odpowiedzialność za swoje dziaÅ‚ania i podążaÅ‚ wybranÄ… przez siebie Å›cieżkÄ… w kierunku wyznaczonych celów.
Rodzaje coachingu
Coaching biznesowy – prowadzony dla mendżerów i zwiÄ…zany z ich pracÄ….
Executive coaching – coaching wyższej kadry zarzÄ…dzajacej, który ma na celu polepszenie podejmowania decyzji strategicznych i zdolnosci przywódczych.
Coaching zespoÅ‚owy – skierowany do zespoÅ‚ów.
Coaching życiowy – z zaÅ‚ożenia nie dotyczy obszaru pracy klienta tylko sfery prywatnej.
Czym coaching nie jest ?
Coaching nie jest doradztwem, bo nie dostarcza porad czy standardów rozwiÄ…zaÅ„. Nie jest mentoringiem, ponieważ to Klient zna rozwiÄ…zania. Nie jest też terapiÄ…, gdyż nie usuwa psychologicznych lub fizycznych symptomów. Nie jest też treningiem czy nauczaniem, bo nie przekazuje wiedzy o sprawdzonych rozwiÄ…zaniach. Inna jest też rola coacha od roli doradcy, mentora, trenera czy terapeuty.
Jakie jest zainteresowanie coachingiem w Polsce?
Popularność coachingu, zwÅ‚aszcza w biznesie stale roÅ›nie. Coraz wiÄ™cej zapytaÅ„ o coaching pojawia siÄ™ również od osób prywatnych. ZwÅ‚aszcza w ostatnich okresie daje siÄ™ zauważyć wyraźnie wiÄ™ksze zainteresowanie tÄ… usÅ‚ugÄ….
Z czego to wynika?
Osoby prywatne dosyć mocno odczuwajÄ… skutki przewlekÅ‚ego stresu wywoÅ‚anego „kryzysem” i coraz wiÄ™cej inwestuÄ… w rozwój osobisty, zwÅ‚aszca w podnoszenie osobistej skutecznosci. W przedsiÄ™biorstwach natomiast, polityka „spowolnienia i zaciskania pasa” oraz ograniczone budżety szkoleniowe powodujÄ…, że menedżerowie coraz chÄ™tniej siÄ™gajÄ… po szybkie i skuteczne narzÄ™dzia rozwoju.
Kiedy menedżer sięga po coaching?
Kiedy jest na niego gotowy tzn. czuje, że naprawdÄ™ jest mu potrzebny. Najczęściej w sytuacjach zwiÄ…zanych ze zmianÄ… w organizacji lub życiu prywatnym. Kiedy chce osiÄ…gnąć swoje cele szybciej i lepiej oraz podwyższyć jakość swojej pracy lub sowjego życia. Kiedy chce zyskać wiÄ™kszÄ… samoÅ›wiadomość i wzmocnić siebie. Kiedy chce mieć poczucie równowagi lub osiÄ…gać wiÄ™cej. Kiedy szuka nowych rozwiÄ…zaÅ„ i nowych możliwoÅ›ci. Również wówczas, kiedy wsparcia potrzebuje jego zespóÅ‚. Również wówczas, gdy inne metody i dziaÅ‚ania nie przyniosÅ‚y spodziewanych rezultatów.
Dlaczego warto inwestować w coaching?
Ponieważ coaching jest sprawdzonym sposobem rozwoju kompetencji osobistych i zawodowych. GÅ‚ównÄ… zaletÄ… coachingu jest wysoka efektywność – osiaganie zaÅ‚ożonych celów w stosunkowo krótkim czasie. Coaching ma jeszcze wiele zalet: jest sprawdzonym narzÄ™dziem rozwojowym wszÄ™dzie tam, gdzie potrzebna jest wysoka motywacja. Dodatkowo stosowanie coachingu jest Å›wietnym sposobem na kontynuacjÄ™ i wsparcie efektów treningów, szkoleÅ„ oraz innych dzialaÅ„ rozwojowych w organizacji. Wzmacnia wdrażanie pożądanych zmian i nabytej wiedzy oraz umiejÄ™tnoÅ›ci w praktyce. WzmacniajÄ…c konkretnÄ… osobÄ™ powoduje również wzmocnienie caÅ‚ego sytemu, organizacji – poczÄ…wszy od najbliższego otoczenia, czyli zespoÅ‚u w którym ta osoba funkcjonuje na codzieÅ„.
Dzisiejsze korporacje kÅ‚adÄ… duży nacisk na rozwój zasobów ludzkich. W ramach rozwoju zasobów dziaÅ‚y HR prowadzÄ… różnego rodzaju programy szkoleniowe, budujÄ… dla pracowników Å›cieżki kariery, rekrutujÄ… optymalnych kandydatów do pracy. Jednak dziaÅ‚ania te nie zawsze wystarczajÄ…. Zdarza siÄ™, że dany zespóÅ‚ nie osiÄ…ga sukcesów mimo tego, że wszyscy czÅ‚onkowie tego zespoÅ‚u posiadajÄ… niezbÄ™dnÄ… wiedzÄ™ i umiejÄ™tnoÅ›ci. W takich sytuacjach warto zainwestowac w coaching.
Coaching jest opłacalny, gdyż :
- koncentruje siÄ™ na pracowniku, dziÄ™ki temu nie ma koniecznoÅ›ci angażowania Å›rodków na szkolenia wiÄ™kszej iloÅ›ci osób;
- prowadzi do optymalnego rozwoju człowieka w organizacji, przez co organizacja realizuje zwrot z inwestycji poczynionej w człowieka;
- nie angażuje grup, tylko osobę uczestniczącą w procesie, co pozwala na ciągłe prowadzenie działalności mimo trwania procesu coachingu;
- doÅ›wiadczenie coachów HCF w biznesie pozwala na optymalne ustalenie celów czÅ‚owieka oraz organizacji w kontekÅ›cie jej misji i strategii, którÄ… realizuje;
- odmieniony pracownik, rozumiejÄ…cy swoje miejsce w korporacji i utożsamiajÄ…cy siÄ™ z jej celami, umiejÄ…cy wydajnie pracować, to wielokrotny zwrot z inwestycji poczynionej przez pracodawcÄ™ w tego pracownika i gwarancja wieloletnich, powiÄ™kszajÄ…cych siÄ™ zysków.
Co decyduje o wysokiej skuteczności coachingu?
Efekty coachingu sÄ… widoczne goÅ‚ym okiem w postaci zmiany dotychczasowych zachowaÅ„, utrzymujÄ…cych siÄ™ w dÅ‚ugim okresie czasu. Wzrasta również motywacja osób po procesie coachingu, widać u nich wiÄ™ksze zaangażowanie w dziaÅ‚ania. Ponieważ w coachingu klient do wszystkich wniosków dochodzi sam, ma to dla niego wiÄ™kszÄ… wartość niż w sytuacji, kiedy tÄ… samÄ… wiedzÄ™ ma podanÄ… w formie gotowego wzorca. Wysoka motywacja i wzrost zaangażowania wynika czÄ™sto z głębszej zmiany na poziomie przekonaÅ„, wartoÅ›ci, tożsamoÅ›ci, misji. CzÅ‚owiek kieruje siÄ™ w swoich wyborach różnymi przekonaniami, które go w danym momencie wspierajÄ… a w innym ograniczajÄ…. Moc coachingu ukryta jest w zmianie podejÅ›cia do przekonaÅ„, spojrzeniu z innej perspektywy. W trakcie procesu wyzwalana jest ogromna energia, wydobywa siÄ™ potencjaÅ‚ Klienta, roÅ›nie wiara we wÅ‚asne możliwoÅ›ci – stÄ…d wzrost motywacji do dziaÅ‚ania.
Dlaczego czasami zdarza się, że po coachingu człowiek odchodzi z przedsiębiorstawa?
Najczęściej ma to zwiÄ…zek z wartoÅ›ciami. Kiedy realizujemy cudze cele sprzeczne z naszymi wartoÅ›ciami, stajÄ… siÄ™ one nieekologiczne tzn. ponosimy wysokie koszty psychologiczne i trudno jest wykrzesać wysokÄ… motywacjÄ™ do ich realizacji. Najczęściej taka osoba realizuje siÄ™ w zupeÅ‚nie innych obszarach i tam czuje siÄ™ speÅ‚niona. Kiedy taka osoba podejmie już decyzjÄ™ o odejÅ›ciu nie warto jej zatrzymywać za wszelkÄ… cenÄ™, bo prÄ™dzej czy później i tak odejdzie a do tego momentu prawdopodobnie bÄ™dzie maÅ‚o efektywna.
Czym należy się kierować przy wyborze coacha?
Wybór coacha jest zawsze kwestiÄ… indywidualnÄ…. Preferencje Klientów w tym zakresie sÄ… bardzo różne. Jedni ceniÄ… sobie wieloletnie doÅ›wiadczenie, drudzy preferujÄ… okreÅ›lonÄ… szkołę a inni stawiajÄ… na chemiÄ™ lub znajomość branży. Dobrze jest zadbać o to, żeby mieć wybór. Warto spotkać siÄ™ z kilkoma coachami przed podjÄ™ciem decyzji, choćby po to, aby utwierdzić siÄ™ w pierowtnym wyborze.
Autor: Małgorzata Rajter-Bąk, Marcin Bąk
